Big Sur i pomarańcze Hieronima Boscha

Tony jest nieodrodnym synem swego ojca, który woli zostawić samochód na szosie i iść pieszo do najbliższego miasta niż uwalać ręce smarem. Tak naprawdę nie chodzi o uwalanie rąk... Rzecz w tym, że ojciec Tony'ego z góry wie, iż nie potrafi naprawić niczego, zwłaszcza urządzeń mechanicznych.

Z kolei trzej chłopcy Lopezów umieją naprawić wszystko, dosłownie wszystko. Nauczyli się dostosowywać do rozmaitych okoliczności na długo przed tym, nim stali się dorośli. Od razu powiem, że rodzina Lopezów jest dla mnie rodziną wzorową. Ojciec z pochodzenia Meksykanin, to jeden z tych licho opłacanych pracowników, których każdy, kto ma trochę oleju w głowie, chciałby za wszelką cenę zatrudnić u siebie. Matka jest matką w pełnym tego słowa znaczeniu. Przywieźli ze sobą z Meksyku bezcenne wartości, których Amerykanie nie doceniają i które bezecnie wyzyskują: cierpliwość, czułość, szacunek, cześć, delikatność, pokorę, wyrozumiałość i bezmiar miłości. Dzieci Lopezów odziedziczyły przymioty po rodzicach. Ogółem jest ich czworo, trzech chłopców, z których dwaj są identycznymi bliźniakami, i dziewczynka, najstarsza z rodzeństwa. Żyją razem jak jedna wielka rodzina. Niemal jak święta rodzina, powinienem dodać. W ich wypadku słowo "rodzina" naprawdę coś znaczy. Nic im nie zagraża od środka i prawdopodobnie nic by im nie zagroziło z zewnątrz. Niemniej ciężko się Lopezom żyje w "krainie wolności i męstwa", jak to większości Meksykanów. Zaskarbili sobie jednak miłość i szacunek wszystkich, którzy ich znają i którzy widzą, jak walczą o swój byt.

Gdy któraś z naszych matek, nie mogących usiedzieć na miejscu, chce podrzucić komuś swe dziecko na dzień, dobę, tydzień albo i miesiąc, niezawodnie zapuka do drzwi Lopezów. Rosa Lopez nigdy nie odmawia. Nie zna słowa "nie". Si, señora! - mówi i wpuszcza dziecko do swej zagrody, jakby było jej własnym. A tam, w schludnej ciasnej chacie, którą zwą swym domem, amerykańskie dziecko być może po raz pierwszy w życiu zobaczy obrazek Madonny, kadzidło zapalone przed krucyfiksem i różaniec wiszący na gwoździu wbitym w ścianę. Być może po raz pierwszy w życiu zobaczy, jak dorosły składa dłonie w modlitwie, spuszcza oczy i powtarza pacierze. Nie jestem katolikiem; nie mam zrozumienia dla maskarady i fanfaronady, które idą w parze z katolicyzmem. Ale mam głęboki szacunek dla rodziny Lopezów, którzy są gorliwymi, pobożnymi katolikami. Kiedy ich odwiedzam, czuję się tak, jak człowiek powinien się czuć po wyjściu z kościoła. Czuję się, jak gdyby Bóg objawił mi swą obecność. I choć jestem przeciw różańcom, krucyfiksom, ikonom i wizerunkom Madonny, twierdzę, że dobrze się dzieje, iż w Big Sur jest jedna rodzina, gdzie te atrybuty wiary są obecne i dają świadectwo, jakie dawać powinny.

Chłopcy Lopezów to niepoprawni nicponie; są też niepoprawnie szczęśliwi, pełni wigoru i pomocni w domu. Nie ma w nich śladu zła, nikczemnych zamiarów czy wulgarności. W Ameryce zwykle tak się dzieje, że dzieci z cudzoziemskich rodzin, zwłaszcza z biednych cudzoziemskich rodzin, przychodzą na świat jakby z ukształtowanym już smakiem, wrażliwością, inwencją, których na ogół brak dzieciom Amerykanów. Chłopcy Lopezów mają coś jeszcze. Nazwałbym to rycerskością. Gdy zmuszeni są bawić się z dziećmi młodszymi od siebie, opiekują się nimi rzetelniej niż gdyby to robiła osoba dorosła. Szczególnie cenię u nich to, że mimo wszystko w zabawie wykazują twardość i ostrość: cechuje ich wrodzona - zdawałoby się - witalność i zmysł gry. Nigdy nie widać, by płakali czy się skarżyli. W wieku pięciu, sześciu lat mali Lopezowie byli już mężczyznami. Ich siostra zaś, Rosita, stała się małą matką, odkąd nauczyła się chodzić.

Jako pracownik najemny, konkretnie ogrodnik, señor Lopez nigdy nie mógł sobie pozwolić na kupowanie drogich zabawek. Był aż nadto wdzięczny, że pociechy rosną zdrowo. Kochał bardzo swoje dzieci i umiał z nimi odpowiednio postępować - delikatnie, ale stanowczo. Jego żonie, Rosie, niemal dnia nie starczało na wszystkie domowe zajęcia. Nie mieli w domu nawet tych wygód, które najbiedniejsi Amerykanie uważają za niezbędne. (Używam czasu przeszłego, bo mówię o ich życiu w Krenkel Corners w czasach, gdy na nas również ciążył grzech nadużywania dobroci Rosy). Nie, rodzina Lopezów nigdy nie zasmakowała żadnych luksusów. Uważali się za szczęśliwców, bo señor Lopez miał pracę - prawdopodobnie do końca życia.

Czy dzieci cierpiały z powodu ograniczonych funduszy swych rodziców? Nie bardzo. Podobnie jak w Hiszpanii można napotkać najszczęśliwsze dzieci w całej Europie, mimo że chodzą w łachmanach, boso, nierzadko nago, na ogół brudne i wygłodniałe - częstokroć żebrzą w wieku trzech, czterech lat - tak samo w Big Sur, by ujrzeć ową radość i zadowolenie, spontaniczność i umiłowanie życia, trzeba pójść do domu najuboższej rodziny, do Lopezów. W książce poświęconej londyńskim grom ulicznym, zatytułowanej South Wind (Wiatr z południa), Norman Douglas unaocznia nam boleśnie, że najwięcej radości z zabawy czerpią i najbardziej pomysłowe są dzieci, które nie mają absolutnie żadnych zabawek. Z drugiej strony proszę spojrzeć na place zabaw budowane przy szkołach państwowych w wielkich miastach. Wydano miliony dolarów na najwymyślniejsze drabinki, a jednak biedne łobuziaki wyglądają jak skazańcy, którym kazano wyjść na wybieg - albo jak spętane demony, którym dano pół godziny, by siały zniszczenie.