Robert Littell
Epigram na Stalina
Epigram na Stalina
Tytuł oryginału: The Stalin Epigram
Język oryginału: angielski
Przekład: Krzysztof Obłucki
Oprawa: broszurowa
Format: 145 x 235 mm
ISBN: 978-83-7392-321-8
Data wydania: kwiecień 2010
Ilość stron: 336
Robert Littell
Epigram na Stalina
OPIS

Lata 1934-1939 w Rosji stalinowskiej to okres  tzw. Wielkiej Czystki,  terroru o rozmiarach wręcz  monstrualnych. Jawny bunt przeciw dyktatorowi to tyle co zamach  samobójczy, większość pisarzy rosyjskich więc milczy lub pisze ody i hymny  na cześć Stalina oraz  powieści i dramaty wysławiające kolektywizację. Jednak są i tacy, którzy nie potrafią sprzeniewierzyć się prawdzie i,  ryzykując życie,  wypowiadają wojnę Stalinowi.  O jednym z tych bohaterów-straceńców, Osipie Mandelsztamie, największym  - obok Anny Achmatowej i Borysa Pasternaka - poecie  rosyjskim XX wieku, opowiada Robert Littell w  Epigramie  na Stalina.  Skazany już wtedy na poetyckie nieistnienie (niepublikowany), przymierający wraz z żoną głodem,  inwigilowany przez Czeka, Mandelsztam pisze na początku 1934 roku oskarżycielski wiersz o „góralu kremlowskim”, któremu „miodem kapie każda nowa śmierć na szeroką osetyńską pierś”. Niebaczny na skutki, recytuje go  przyjaciołom i znajomym i wkrótce zaczyna się golgota Osipa Mandelsztama: od Łubianki, przez zesłanie do Czerdynia i Woroneża, po śmierć w  obozie przejściowym „Druga Rzeczka” pod Władywostokiem.       Opowieść amerykańskiego pisarza o wielkim poecie rosyjskim zamordowanym  przez Stalina  składa się z relacji osób autentycznych oraz  fikcyjnych, którym autor na przemian udziela głosu.  Postacie autentyczne to:  wdowa Nadieżda Mandelsztam oraz dwójka jego najwierniejszych  przyjaciół: Anna Achmatowa, śmiała orędowniczka prawdy,  również dotknięta „karzącą ręką” tyrana,  oraz poeta Borys Pasternak.  Postacie  fikcyjne, jak  ochroniarz „chozjaina” czy  słynny rosyjski  ciężarowiec, to ważne elementy tła owej literackiej, ale opartej na faktach historycznych i jakże wyrazistej  i przejmującej biografii człowieka,  dla którego prawda była ważniejsza niż życie.


Recenzje
Data: 2 kwietnia 2017
Autor: Recenzja z bloga www.niestatystycznypolak.blogspot.com
Ocena:
"Epigram na Stalina" to zapis buntu jednostki wobec morza stalinowskiego bezprawia, systemu łamania charakterów i specyficznych metod poszukiwania ?spisków? wszędzie, gdzie to możliwe. Tam, gdzie niemożliwe zresztą też. Warto przy tym pamiętać, że miłośnicy ?spisków?, ?wszechogarniających układów? lub ?szarych sieci? nie odeszli razem z czasami realnego socjalizmu. Ta książka jest przestrogą do czego może prowadzić masowe ogłupienie i konformizm wobec władzy. Józef Wassirionowicz Stalin był, jak to wielokrotnie podkreślał, mówiąc o sobie w trzeciej osobie, ?przeciwny kultowi jednostki?. Jednak poeci i pisarze, którzy włączyli się w program wspierania władzy radzieckiej twórczością zgodną z ustaleniami Pierwszego Wszechzwiązkowego Zjazdu Pisarzy Radzieckich, którego założenia na długo przed kongresem przedstawił sam ?Wujaszek Soso? na spotkaniu u Maksyma Gorkiego, mogli się nie obawiać kar za nadmierne wychwalanie Stalina. Wiersze, w których umieszczono takie zwroty jak ?lokomotywa historii?, ?słońce narodów? ?bolszewik z granitu?, ?człowiek ze stali?, ?spiżowy leninista? czy ?uniwersalny geniusz? nie doprowadzały do wizyt funkcjonariuszy Czeriezwyczajki lub innych niekomfortowych sytuacji jak pozbawienie możliwości publikacji czy wizyta na Łubiance. Osobą, która nie chciała zrozumieć czasów porewolucyjnych i jako człowiek wrażliwy (jak to poeta), uznać za słuszne metod kolektywizacji, kończących się masowymi zgonami z głodu ?kułaków? i innych ?wrogów ludu? był Osip Emiljewicz Mandelsztam. Urodzony w Warszawie, w dobrej, żydowskiej rodzinie, mąż Nadieżdy Mandelsztam, przyjaciel Borysa Pasternaka i Anny Achmatowej, uznany za jednego z najwybitniejszych poetów swoich czasów nie potrafił ugiąć swego karku, ani sumienia. Owszem, wierzył w ideały bolszewickie, jednak sposób ich realizacji budził w nim sprzeciw i obrzydzenie. Uznał, że nie jest w stanie zostać człowiekiem czynu, podjął więc samobójczą walkę ze Stalinem, za pomocą własnej twórczości poetyckiej Chciał, aby jego wiersz, opisujący dyktatora dotarł do ludu i wzruszył sumienia, a tym samym doprowadził do obalenia tyrana. Naiwne ? Ależ oczywiście, że tak. Tylko Mandelsztam był w pełni świadom konsekwencji swego czynu. ?Martwy, ale jeszcze nie pogrzebany?. Wiersz, który napisał różnił się ?nieco? od tego, do czego był przyzwyczajony towarzysz Stalin. "Żyjemy tu, nie czując pod stopami ziemi, Nie słychać i na dziesięć kroków, co szepczemy, A w półsłówkach, półrozmówkach naszych Cień górala kremlowskiego straszy. Palce tłuste jak czerwie, w grubą pięść układa, Słowo mu z ust pudowym ciężarem upada. Śmieją się karalusze wąsiska I cholewa jak słońce rozbłyska. Wokół niego hałastra cienkoszyich wodzów: Bawi go tych usłużnych półludzików mozół. Jeden łka, drugi czka, trzeci skrzeczy, A on sam szturcha ich i złorzeczy. I ukaz za ukazem kuje jak podkowę ? Temu w pysk, temu w kark, temu w brzuch, temu w głowę. Miodem kapie każda nowa śmierć Na szeroką osetyńską pierś.? Przedstawianie tego epigramu nawet wśród ludzi ?zaufanych? zakończyło się aresztowaniem, torturami i zsyłką do Gułagu. W książce poznacie tę historię z opowieści ludzi bliskich Mandelsztamowi, takich jak jego żona czy kochanki i przyjaciółki, współwięźniów a także innych postaci (mniej lub bardziej fikcyjnych). http://niestatystycznypolak.blogspot.com
  • O AUTORZE
  • O AUTORZE
Robert Littell
Robert Littell jest autorem kilkunastu powieści (ostatnio wydana nosi tytuł Wredny typ ) oraz książki For the Future of Israel napisanej wraz z Szimonem Peresem, prezydentem Izraela....
  • INNE AUTORA
  • INNE KSIĄŻKI AUTORA
  • Z TĄ KSIĄŻKĄ ZAMAWIANO ROWNIEŻ
  • Z TĄ KSIĄŻKĄ ZAMAWIANO ROWNIEŻ
  • POLECANE KSIĄŻKI
  • POLECANE KSIĄŻKI
}
}
}
}
}
}
}
}
Copyright © by NSB 2007-2015
Wykonanie: YELLOWTEAM.PL

Strona korzysta z plików cookie w celu realizacji usług zgodnie z Polityką prywatności.
Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do cookie w Twojej przeglądarce.